Vakbond CNV krijgt steeds vaker meldingen over misbruik van camera's op de werkvloer
‘Camera's veroveren de werkvloer en werkgevers lappen daarbij nogal eens de privacy-regels aan hun laars.’ Dat concludeert vakbond CNV uit inmiddels 427 meldingen via het CNV-meldpunt Camera's op de werkvloer. ‘Camera's worden geregeld ingezet om werknemers in de gaten te houden, op de vingers te tikken en zelfs af te luisteren.’ De vakbond constateert ernstige overtredingen van de Privacywet en adviseert werknemers om alert te zijn en misbruik van camera's niet te accepteren.
Sinds de start van het camera-meldpunt (in 2018) is het aantal meldingen fors toegenomen, van zo'n 25 naar inmiddels 125 per jaar. 'We zien de laatste jaren een wildgroei aan camera's op het werk', zegt CNV-jurist Maily Hollander. 'Dat leidt ook tot steeds meer vragen van werknemers, uit alle hoeken van het land: winkels, horeca, supermarkten, bakkerijen, kapsalons, fabrieken, thuiszorg, sportscholen, hotels en ga zo maar door. We horen zorgelijke signalen, het cameratoezicht is behoorlijk aan het ontsporen. Het is schokkend om te zien hoe een aantal werkgevers omgaat met de privacy van hun werknemers.'
Strenge regels voor camera's
Een werkgever mag niet zomaar zonder overleg camera's installeren, legt Hollander uit. 'Om te beginnen moet de werkgever een gerechtvaardigd belang hebben, zoals het beschermen van werknemers of het voorkomen van diefstal en fraude. Dat klinkt op zich nog logisch. Maar ook als er een gerechtvaardigd belang is, zijn er nog steeds strenge regels waar de werkgever zich aan moet houden. Werknemers hebben namelijk ook op hun werk recht op privacy. Camera's mogen nooit worden gebruikt om werknemers te volgen, te beoordelen of aan te spreken. Dat is simpelweg verboden. Juist daar gaat het in de praktijk vaak mis.'
Misbruik ligt op de loer
Want misbruik ligt al snel op de loer. 'Het gebeurt geregeld dat werkgevers onaangekondigd, zonder overleg, camera’s ophangen', zegt Hollander. 'Ook op plekken waar dat helemaal niet wenselijk en nodig is, zoals in bedrijfskantines of pauzeruimtes. En als ze er eenmaal hangen, gebruiken ze die camera's maar al te makkelijk om werknemers in de gaten houden en aan te spreken op hun functioneren. Het gebeurt ook steeds vaker op afstand, via een camera-app op de telefoon van een leidinggevende. Dan krijgt iemand op het werk opeens een telefoontje of appje van de baas, die vanuit huis of zelfs vanaf vakantie op die camera's zit te kijken.'
Steeds vaker camera's met microfoons
Opvallend is de toename van meldingen over camera's die met een microfoon zijn uitgerust. 'We maken ons grote zorgen over camera's die ook geluidsopnamen maken, vaak zonder dat mensen het weten', zegt Hollander. 'Er zijn werkgevers die er kennelijk een hobby van maken om gesprekken af te luisteren en werknemers daarmee te confronteren. Bizar. We roepen werknemers op om, zodra ze dit merken, hier direct melding van te maken bij de Autoriteit Persoonsgegevens of bij ons.'
Belangrijke rol voor ondernemingsraad
Een belangrijke rol bij het cameratoezicht is weggelegd voor de ondernemingsraad. Die moet namelijk sowieso eerst toestemming geven, voordat er camera's mogen worden opgehangen. De ondernemingsraad kan de noodzaak toetsen en ook vragen om een cameraprotocol, waarin duidelijk is beschreven wat het doel is van de camera’s, wat er met de beelden gebeurt, wie ze in welke situaties mag bekijken en hoe lang de beelden worden bewaard. 'Probleem is natuurlijk dat veel kleinere mkb-bedrijven geen ondernemingsraad hebben', zegt Hollander. 'In dat geval moet de werkgever, als hij camera's wil ophangen, het personeel goed informeren. En ook hij moet zich natuurlijk aan de wettelijke regels houden.'
De aanwezigheid en toestemming van een ondernemingsraad is overigens lang geen garantie dat het altijd goed gaat. CNV krijgt ook veel meldingen van werknemers bij grotere mkb-bedrijven en landelijke ketens (met name supermarkten en bouwmarkten).
Gevolg: onveilige sfeer op het werk
Het misbruik van camera's leidt tot een onplezierige en onveilige werkomgeving, zegt Hollander. 'De rode draad in vrijwel alle meldingen is dat werknemers het bijzonder onprettig vinden, als ze erachter komen dat camera's worden gebruikt om hen in de gaten te houden en te beoordelen. Het zorgt voor een heel nare en onveilige sfeer. Veel werknemers vragen zich dan af of dat dan allemaal zomaar mag. En wat ze daartegen kunnen doen.'
Advies van CNV: ga het gesprek aan en meld misbruik van camera's
Vakbond CNV adviseert werknemers om alert te zijn en om voor zichzelf op te komen. Hollander: 'Vanuit onze rol proberen we er alles aan te doen om meer bekendheid te geven aan de regels rond cameratoezicht. En om werknemers hierin ook meer weerbaar te maken. We geven uitleg en adviseren allereerst om zelf het gesprek met de werkgever aan te gaan, hem te wijzen op de wettelijke regels en ook te vragen naar een camera-reglement. Als de werkgever dan nog steeds de regels aan z'n laars lapt, adviseren we om een klacht in te dienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Zo nodig kunnen wij als vakbond ook actie ondernemen en contact opnemen met de werkgever. Sowieso staan we onze leden juridisch bij, als ze vanwege een camera-kwestie in de problemen komen.'
Bron: CNV
Blijf op de hoogte: ontvang wekelijks de PRINTmatters nieuwsbrief in je inbox
