Zelf produceren of uitbesteden, deel 3: Slimmer werken begint met slimmer verbinden

​Automatisering heeft alles te maken met het thema “Zelf produceren of uitbesteden”. Waar groei voorheen draaide om productiecapaciteit, draait het nu om connectiviteit. Door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) raken systemen, mensen en data steeds beter op elkaar afgestemd. De vraag is niet meer of je automatiseert, maar hoe slim je dat doet. Dat bepaalt of je in de AI-wereld die nu gestalte krijgt de orders naar je toetrekt en relevant blijft.

​Zelf produceren of uitbesteden? Die keuze wordt steeds minder zwart-wit. De echte winst zit in het begrijpen waar jouw toegevoegde waarde ligt in de keten, en hoe je je daar digitaal mee verbindt. Wie nu de markt bekijkt, ziet het gebeuren: de snelste groeiers in print zijn niet per se de grootste, maar de best verbonden bedrijven. Ze combineren vakmanschap met automatisering. Ze gebruiken data en koppelingen om klanten sneller, nauwkeuriger en persoonlijker te helpen.

De kern: hoe meer je automatiseert en koppelt, hoe meer tijd je bespaart, hoe meer omzet je draait met hetzelfde team, en hoe meer rust er ontstaat in de operatie.

De achterkant op orde

Enterprise Resource Planning (ERP) en automatisering vormen het fundament. De meeste winst zit niet in de machines, maar in wat er daarvoor en daarna gebeurt. ERP-systemen zoals Multipress of James Pro brengen overzicht, maar de echte versnelling ontstaat pas als ze “praten” met je leveranciers en klanten. Dan krijg je een digitale keten waarin offertes, orders, levertijden en facturen automatisch doorstromen. Geen overtypwerk, geen statusmails, geen misverstanden. Met zo’n infrastructuur kun je zelf produceren of uitbesteden zonder ruis. Alles wat standaard is, stroomt vanzelf. Alles wat waarde toevoegt, krijgt aandacht.

Naar een digitale snelweg voor print

Vandaag werken veel printbedrijven met API’s: vaak versnipperd, elk met eigen authenticatie, endpoints en datastructuren. De volgende stap is Model Context Protocol (MCP): een open protocol van Anthropic dat een gestandaardiseerde manier biedt om tools, data en context te delen met AI-systemen.

Dankzij MCP kun je AI Agents inzetten om te koppelen met systemen en leveranciers. Dit maakt integratie een stuk eenvoudiger. MCP kan echter pas werken wanneer de printketen één gestandaardiseerde taal hanteert. Dat bijvoorbeeld “cut”, “cut contour” en “outline” overal dezelfde betekenis krijgen; dat materiaalspecificaties, bewerkingen en bestandsformaten universeel begrepen worden.

​“Esperanto voor print”

Daartoe moet er een nieuwe semantische standaard ontstaan, een soort “Esperanto voor print”. Daar wordt momenteel in de branche naartoe gewerkt. Kortom: waar MCP standaardiseert hoe je systemen verbindt met AI, daar standaardiseert een “Esperanto voor print” (zie onderaan dit artikel) wat je communiceert. Het is de taal die AI-agents standaard kunnen lezen, schrijven en toepassen om de printketen optimaal te laten functioneren.

Ten derde is authenticatie benodigd voor een veilige data-uitwisseling tussen bedrijven, want anders blijft de toepassing van MCP beperkt tot interne systemen. Het uitbesteden tussen printbedrijven, real-time voorraadchecks bij leveranciers, geautomatiseerde orderroutering: dat vraagt om veilige, geauthenticeerde toegang tot elkaars systemen. MCP, “Esperanto voor print”, authenticatie: pas als deze drie dingen zijn gerealiseerd, wordt de “digitale snelweg voor print” werkelijkheid.

AI: impact van design tot levering

Waar AI eerst hielp bij prepress, wordt het nu de schakel tussen idee en uitvoering. Design komt niet langer per se van een ontwerper, maar ontstaat in platforms als Canva, Figma of Adobe Express - vaak al printklaar. AI herkent huisstijlen, vertaalt ze naar templates, en maakt van een ontwerp een kant-en-klaar bestand met contouren en alles erop en eraan.

In de toekomst wordt die stap proactief. Huisstijl wordt “code” - en zodra er een nieuwe campagne of actie verschijnt, kan AI automatisch een printbestand genereren dat perfect past binnen het merk. Van ontwerp tot snijcontour tot bestelregel: alles reist via dezelfde digitale snelweg. Dat betekent minder handwerk in de studio, een kortere doorlooptijd en meer voorspelbare kwaliteit. Maar het dwingt ook tot nadenken: waar voeg jij als printprofessional nog waarde toe in die keten?

De printprofessional in de nieuwe AI-wereld

Voor veel printprofessionals verschuift de rol naar advies, service, montage en regie. Niet het drukken zélf, maar de ontzorging eromheen maakt het verschil, want straks bestelt jouw klant niet meer zelf, maar doet AI dat. AI-agents van eindklanten gaan bepalen waar orders worden geplaatst.

Niet de marketeer die belt, niet de inkoper die offertes vergelijkt, maar een AI-agent die autonoom beslist op basis van prijs, levertijd, kwaliteit en betrouwbaarheid. Jouw rol is ervoor zorgen dat die AI-agent jou kiest.

Zichtbaar zijn voor AI betekent:

• Machine-leesbare data: gestructureerde product- en capaciteitsinformatie die AI kan lezen;
• Real-time beschikbaarheid: via API’s of MCP: wat kun je maken, wanneer, voor wie, voor welke prijs?;
• Semantische standaarden: spreek de universele taal die AI begrijpt;
• Authenticatie, zodat AI-agents veilig kunnen bestellen zonder menselijke tussenkomst;
• Track record: verifieerbare data over levertijd, kwaliteit en klanttevredenheid.

​Als je dit niet hebt, ben je onzichtbaar voor AI. Maar daarmee ben je er nog niet. Voor jouw rol als ketenregisseur is ook het volgende van belang:

• Strategisch: bepaal welke markten je bedient en met wie je samenwerkt;
• Technisch: zorg dat je systemen praten met klant- en partnersystemen;
• Operationeel: lever wat je belooft, met data die het bewijst;
• Commercieel: bouw reputatie die AI’s kunnen verifiëren.

Wat verandert er?

• Minder acquisitie, meer vindbaarheid;
• Transparantie wordt essentieel - AI kiest op data, niet op een mooie pitch;
• Snelheid wordt verwacht - real-time prijzen, geen 48-uurs offertes;
• Betrouwbaarheid is meetbaar - elke gemiste deadline telt mee.
• Slimmer werken = slimmer vindbaar zijn

Bedrijven die hun data, processen en connecties op orde hebben, winnen in een AI-gedreven markt. Dat levert het volgende op:

• Orders komen binnen zonder sales-inspanning;
• Voorspelbare omzet en betere capaciteitsbenutting;
• Je bouwt een netwerkpositie, niet alleen individuele klantrelaties;
• ​Een snelle, transparante, betrouwbare klantervaring.

Je groeit in het AI-tijdperk dus niet door de beste verkoper te hebben, maar door de beste data. Want als de AI van jouw klant jou niet kan vinden, dan besta je niet.

Verbondenheid: altijd cruciaal

In de nieuwe, AI-gedreven toekomst van print zijn koppelingen van groot belang. Dat geldt logischerwijs voor een webshop met honderd orders per dag, maar niet minder voor projectmatig werk. Je hebt dan direct toegang tot de artikelen met de meest recente prijzen, voorraadinformatie, enzovoort. Digitale interactie met leveranciers is voor elk bedrijf belangrijk en stroomlijnt je proces.

De voorkant verandert ook

Klanten willen gemak. Ze willen zelf kunnen bestellen, herhalen, aanpassen. Zonder e-mail of belrondje. Daarom groeit de vraag naar brandportals, modulaire webshops en “embedded commerce”:

• Een brandportal maakt herhaalbestellingen kinderspel en garandeert huisstijlconsistentie;
• Een modulaire webshop groeit mee met nieuwe merken, markten en talen;
• Met “embedded commerce” wordt print onderdeel van de tools die klanten al gebruiken: van Canva tot Shopify of zelfs TikTok Shop.

​Print wordt op deze manier onzichtbaar geïntegreerd in de workflow van de klant. Maar jij als printprofessional blijft zichtbaar in service, snelheid en betrouwbaarheid.

Tijd voor meer samenwerking

Door dit samenspel van nieuwe ontwikkelingen vraagt de toekomst niet om geslotenheid, maar om samenwerking. Steden beperken montage door leveranciers op grotere fysieke afstand, materialen vragen om duurzame productie, en klanten verwachten transparante ketens. Wie lokaal monteert, regionaal verkoopt en slim uitbesteedt, blijft schaalbaar zonder complex te worden. Maar dat werkt alleen als leveranciers en partners dezelfde datataal spreken.

Cees Bolijn voorspelt dat grote spelers - Igepa, Spandex, NautaSign, Vink Kunststoffen - hun artikelstructuren gaan harmoniseren. Niet omdat ze dat moeten, maar omdat klanten dan makkelijker kunnen koppelen. Wie krampachtig vasthoudt aan eigen benamingen en methoden, zal verliezen. Maar wie zich openstelt, wordt gevonden - straks niet alleen door klanten, maar ook door AI, die voor klanten de beste match zoekt.

Praktische stappen

We hebben heel wat besproken. Tijd om alles te downsizen naar ten minste de volgende praktische stappen voor de printprofessional:

• Breng je systemen in kaart. Weet wat waar vandaan komt;
• Spreek één datataal. Leg namen,­ afwerkingen en toleranties vast;
• Automatiseer herhaalwerk. Begin klein, meet winst in uren en fouten;
• Koppel ERP aan productiepartners. Bouw de digitale snelweg stap voor stap;
• Gebruik AI slim. Laat het helpen bij bestandscontrole, offertes, planning;
• Meet alles: tijdwinst, foutmarge, doorlooptijd en CO₂ per order;
• Blijf leren, want de ontwikkeling in AI en standaarden gaat sneller dan ooit.

Conclusie

De keuze tussen zelf produceren of uitbesteden draait niet meer om eigendom of controle. Het draait om verbinding. Wie de keten begrijpt, data op orde heeft en slim koppelt, werkt sneller, nauwkeuriger en met meer impact. AI en automatisering nemen werk over, maar nooit jouw rol als vakmens, adviseur en ondernemer.

​Via één taal naar soepele uitbesteding

“Esperanto voor Print” is een concept voor een uniforme datastructuur (in JSON-formaat) die uitbesteding van printopdrachten eenvoudig maakt. In plaats van het complexe JDF- formaat biedt dit systeem - ontwikkeld voor met name large format print en sign - een gestandaardiseerde beschrijving van de opdracht, die zowel intern als extern gebruikt kan worden.

Daardoor kun je binnen je eigen workflow, op basis van machine beperkingen (zoals formaat of witprintopties), automatisch werk uitbesteden bij piekdrukte, storingen of wanneer dat financieel voordeliger is.

​Wanneer heb je voor het laatst écht naar jouw printproductie gekeken? Hoe bepaal je de juiste balans tussen grip door eigen productie en flexibiliteit door uitbesteding? En hoe kun je in je verkoopmodel beter inspelen op trends als de Creator Economy, die “Digital Print” als groeimarkt aanjagen? Met een viertal artikelen helpen wij je om met een frisse blik te kijken naar je huidige bedrijfsvoering. Je vindt deel 1 van deze reeks hier en deel 2 hier.

​​Tekst: Wim Danhof. Foto boven: AI neemt drempels rondom design en printproductie weg. Hierdoor groeit de behoefte aan print, en daarmee aan montage, vooral bij complexere producten. Maar het aantal monteurs blijft achter. Zie hier een geweldige groeikans voor printprofessionals: focus op projectplanning en montage. (Foto: Wouter Mooij).

---

​​​​​​​​​​​​​​​Wil je het gedrukte PRINTmatters magazine ontvangen? Neem een proefabonnement.